EGER na WĘGRZECH - MIASTO WINA , WINNIC i KĄPIELISK TERMALNYCH
DZIEJE MIASTA
Miasto położone jest nad potokiem Eger, między Górami Bukowymi i górami Mátra. Jest stolicą komitatu Heves i liczy sobie 57 tys. mieszkańców.
Pochodzenie nazwy miasta nie jest pewne. Jedna z teorii wywodzi ją od słowa "égerfa", co w języku węgierskim oznacza krzak czarnego bzu, który dawniej porastał bagniste brzegi przepływającego przez osadę strumienia. Druga teoria wywodzi nazwę miasta od łacińskiego słowa "ager" , czyli ziemia , która to nazwę mieli nadać miastu przybyli tu na przełomie XI i XII wieku osadnicy walońscy.
Pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z epoki kamienia łupanego, pierwsze wzmianki o stałym osadnictwie w mieście pochodzą z XI wieku. Według kronik węgierskich król Stefana Wielki w 1009r. postanowił o ustanowienia w Eger siedziby biskupstwa. Miejscowa legenda głosi, jakoby sam władca doglądał budowy bazyliki ze szczytu pobliskiego wzgórza, noszącego dziś miano "królewskiego tronu". Od momentu ustanowienia biskupstwa Eger stał się najważniejszym w regionie ośrodkiem handlowym i kulturalnym.
W 1241r. na Węgry napadli Mongołowie, którzy doszczętnie zniszczyli miasto i uśmiercili znaczną część jego mieszkańców. Po napadzie Mongołów król Bela IV postanowił wybudować w mieście kamienną twierdzę, która mogłaby być schronieniem dla ludności.
W XV w. rozpoczęły się najazdy tureckie .Podczas jednego z nich, w XVI wieku forteca spełniła pokładane w niej nadzieje - jej dowódca István Dobó obronił miasto przed najeźdźcą z załogą 2000 żołnierzy przeciwko pięćdziesięciotysięcznej armii tureckiej. Niestety kilka lat później nie zdołano odeprzeć kolejnego ataku Turków i miasto dostało się pod ich panowanie na 91 lat.
Pozostałością po okupacji jest minaret, wzniesiony przez najeźdźców pod koniec XVII wieku w pobliżu twierdzy. Po wycofaniu się Turków miasto podupadło na wiele lat i dopiero nadanie mu statusu wolnego miasta królewskiego oraz przywrócenie siedziby biskupstwa zapoczątkowało szybki rozwój. W okresie walk o niepodległość na początku XVII wieku w Eger stacjonował nawet Ferenc Rákoczy W 1800 r. wielki pożar zniszczył miasto, które szybko odbudowano.
Wiek XIX przyniósł miastu ogromny rozkwit. W tym okresie nastąpił niezwykle szybki rozwój instytucji kulturalnych i naukowych - powołano do życia nowoczesne muzea (m.in. drugie w ówczesnej Europie muzeum astronomiczne, muzeum sztuk pięknych), wiele galerii i kolekcji prywatnych, a także szkół - w tym Uniwersytet Egerski i Wyższą Szkołę Pedagogiczną. Wkrótce miasto zyskało przydomek "węgierskich Aten", było jednym z pierwszych ośrodków, które uzyskały pozwolenie na otwarcie publicznych kąpielisk leczniczych i które udostępniły mieszkańcom pełen zakres usług komunalnych.
Pomiędzy rokiem 1939 a 1944 w Eger znajdował się obóz internowania dla polskich oficerów.
Charakter miasta zmienił się po II wojnie światowej. Nowa władza nakazała przeprowadzenie industrializacji ośrodka, przez co zatracił on swój historyczny charakter miasta akademickiego. Dzięki radnym udało się ochronić barokową Starówkę przed "nowoczesnym budownictwem socjalistycznym", dzięki czemu dziś Eger uważa się za jedno z najpiękniejszych miast Węgier. Turystów przyciągają zabytki architektury , kąpieliska termalne i sława egerskich winnic.
Zabytki Architektoniczne
br>
Do najważniejszych zabytków architektonicznych Egeru należy zaliczyć:
* klasycystyczna bazylika z lat 1831-1836
* barokowy kościół minorytów,
* Plac Dobo i eklektyczny ratusz miejski
* barokowo-rokokowy budynek Liceum Karola Eszterhazego (obecnie Wyższa Szkoła Pedagogiczna)
* minaret
* zamek
* Pałac i ogród arcybiskupi
* cerkiew zbudowana przez uchodźców serbskich pod koniec XVIII w.
Bazylika w Eger - to drugi co do wielkości kościół na Węgrzech, wybudowana przez architekta Józsefa Hilda, autora planów Bazyliki w Esztergom. Jej wymiary to: długość - 93m i szerokość - 53m. Jej wieże wznoszą się na wysokość 54m., zaś kopuła - na wysokość 40m. Wnętrze świątyni zdobią piękne freski J.L. Krackera, przedstawiające triumf Królestwa Boskiego nad nieprawymi, a także wspaniałe płaskorzeźby weneckiego artysty Marco Casagrande.
Do Bazyliki prowadzą długie schody, po których obu stronach znajdują się posągi węgierskich królów: św. Stefana i św. Władysława (István i László), a za nimi apostołów Piotra i Pawła. Front świątyni też ozdobiony jest statuami, będącymi alegorycznymi reprezentantami Wiary, Nadziei i Czułości autorstwa Marco Casagrande.
Barokowy Kościół Minorytów lub Braci Mniejszych - jego wnętrze uważane jest za najpiękniejszą węgierską budowlę i za jedną z najpiękniejszych barokowych wystrojów kościołów w Europie Centralnej. . Pomalowany na wyróżniający się łososiowy kolor , wybudowano został w latach 1758-1773 według planów czeskiego architekta Kiliána Ignaza Dientzenhofera, przybyłego na Węgry prosto z Pragi. Na wysmukłej, ozdobionej filarami fasadzie znajduje się herb franciszkanów - dwie skrzyżowane ręce - i łacińska sentencja: -Dla Boga nic nie jest wystarczające” lub "Wszystko dla Boga". Na obu wieżach zamontowane są różnej wielkości dzwony, które wygrywają popularne melodie codziennie o godzinie 11.00, 15.00 i 18.00.
Plac Dobó -znajduje się w samym centrum miasta Eger. Jego nazwa upamiętnia bohaterskiego kapitana Dobó, który dowodził obroną zamku w 1552r. w czasie najazdu tureckiego. Na placu znajduje się barokowy kościół Braci Mniejszych , a przy nim eklektyczny w stylu Ratusz Miejski.
Liceum - znajduje się naprzeciwko Bazyliki. Budynek został zaprojektowany przez Józsefa Gerla i Jakaba Fellnera w latach 1765-1785, z inicjatywy i ze środków Károly'a Eszterházy. Pierwotnie miał to być pierwszy uniwersytet w tym regionie, ale cesarzowa Maria Teresa odrzuciła ten pomysł i w liceum otwarto Wyższą Szkołę Pedagogiczną, funkcjonującą do dnia dzisiejszego.
Gmach liceum jest imponujący. Wybudowany na planie kwadratu z wewnętrznym dziedzińcem mierzy 85 metrów długości, zaś nad jego wschodnim skrzydłem wznosi się na wysokość 53m specjalna wieża, będąca obserwatorium astronomicznym, w którym znajduje się działający peryskop Specula. Sławą cieszy się olbrzymia biblioteka, w której zgromadzono 80.000 woluminów (w tym oryginalny list Mozarta napisany na Węgrzech), jednak większość odwiedzających ją baczniejszą uwagę niż na książki zwraca na sklepienie, ozdobione monumentalnym freskiem J.L. Krackera (inne źródła podają jako autora F.A. Maulbertscha) przedstawiającym sobór trydencki.
Minaret stanowi dziś jeden z najbardziej charakterystycznych symboli miasta. Okupanci tureccy wybudowali go na przełomie XVI i XVII wieku wraz z meczetem, który zburzono w 1841r. Samotna strzelista wieża wznosi się na wysokość 40m, na jej szczycie znajduje się taras widokowy (można się nań wspiąć, za niewielką opłatą, po 97 schodach). Zwieńczenie minaretu stanowi oryginalny półksiężyc, nad którym jednak góruje krzyż - po odejściu okupanta chciano w ten sposób zaznaczyć zwycięstwo chrześcijaństwa nad islamem.
Zamek (Egri Vár)
Kamienny zamek - twierdza wzniesiony został w XIII wieku za rozkazem króla Béli IV. Później fortecę kilkakrotnie umacniano i rozbudowywano, nie zdało się to jednak na wiele - po wojnie o niepodległość prowadzonej przez F. Rákoczy'ego wojska austriackie wysadziły w powietrze znaczną jej część, obawiając się możliwości wykorzystania jej w walce przeciw panującym Habsburgom.
Ruiny zamku odkryto w czasie dwudziestolecia międzywojennego i niezwłocznie przystąpiono do odbudowy twierdzy, która trwa do dzisiaj. Forteca składa się z dwóch oddzielnych bastionów: zewnętrznego i niższego zwanego Gergely oraz wewnętrznego Várkoch, do których wnętrza wiodą dwie strzeżone przez niezliczone armaty bramy. Przechodząc przez pierwszą z nich mijamy trapezoidalny fragment umocnień, będący jedyną częścią twierdzy wybudowaną przez Turków. Na szczycie wewnętrznego bastionu, na jego południowo-wschodnim krańcu znajduje się grób Gezy Gárdonyi'ego, wielkiego nowelisty węgierskiego, autora powieści "Gwiazdy Egeru", w której sławił bohaterską obronę miasta. Inskrypcja na jego grobowcu mówi "Tu spoczywa jedynie jego ciało", choć przewodniki turystyczne nie wyjaśniają, co miałaby ona oznaczać.
Mury twierdzy zamykają w swych obrębach ruiny średniowiecznego gotyckiego kościoła, spalonego i zburzonego w 1509r. Ponoć w czasie pierwszego oblężenia wykorzystano je jako skład prochu i kul armatnich, z którego później korzystali i okupanci tureccy. Ten fragment fortecy nazywany jest Romakert - ogrodem ruin. Zaraz obok znajduje się wejście do podziemnych kazamat - labiryntu wąskich i ciemnych korytarzy, których mrok rozświetlają jedynie szczeliny strzelnicze i malutkie okienka obserwacyjne
interesujące jest również muzeum zamkowe, znajdujące się w odnowionym gotyckim Pałacu Biskupim w zachodnio-północnej części twierdzy. Pałac wzniesiono w 1470r., dziś przechowuje się w nim stare gobeliny, tureckie rękodzieło i broń, a w specjalnej Sali Bohaterów, w otoczeniu rzeźb obrońców zamku, spoczywa sam István Dobó.
Pałac i Ogród Arcybiskupi (Püspök Palota)
Pałac Arcybiskupi stoi na północ od Bazyliki, przy Széchenyi utca. Barokowy gmach wybudowano na początku XVIII wieku, zaś neoklasyczne skrzydła dobudowano w latach 1829-1846. Obecnie budynek w kształcie litery U odgrodzony jest od ulicy piękną kutą bramą i wysokim ogrodzeniem.
Pałac arcybiskupi był siedzibą dostojników kościelnych od 1740r., dziś dużą jego część zajmuje wystawa sztuki kościelnej i złotniczej. Zbiory obejmują przedmioty liturgiczne (kielichy, monstrancje, tabernakula i biskupią biżuterię) oraz szaty noszone przez księży. Wśród nich znajdują się prawdziwe arcydzieła sztuki krawieckiej oraz skarby - jak choćby suknia koronacyjna cesarzowej Marii Teresy. W skład kompleksu pałacowego wchodzą ogrody o powierzchni 11ha założone przez biskupa Esterházy. W południowo-zachodniej części ogrodu znajdują się obecnie boiska sportowe oraz stadion.
WINNICE
Rejon znany smakoszom wina to Dolina Szépasszony (Szépasszony Völgy), czyli Dolina Pięknej Pani. Nazwa doliny wywodzi się z legendy o Pięknej Pani, będącej boginią prehistorycznych plemion zamieszkujących teren miasta. Uosabiano ją z późniejszą Wenus, a cześć oddawano składając dary. Inni twierdzą, że nazwano ją tak od przecudnej urody kobiety, która trudniła się sprzedażą wina, czy też w ogóle pięknych nobliwych kobiet z arystokratycznych rodzin, zamieszkujących okoliczne wzgórza.
Dolina jest położona na zachód od centrum miasta, a otoczona jest mnóstwem winnic produkujących cztery rodzaje win. Jej główną atrakcją jest szczególna mnogość winiarni i lokali, w których dokonać można degustacji wszystkich dostępnych miejscowych rodzajów trunku. W zależności od nastroju wybrać można bądź winiarnie mieszczące się w mrocznych fragmentach piwnic (ich łączna długość wynosi prawie tyle, co łączna długość wszystkich ulic miasta), bądź nowoczesne lokale z przygrywającą na żywo kapelą cygańską. Owe skupisko piwniczek zostało wykute w wulkanicznym tufie, który idealnie nadaje się do przechowywania wina - zapewnia doskonałą wentylację i stałą temperaturę około 12 stopni Celsjusza. W Egerze produkuje się 7 gatunków słynnych win, zarówno delikatnych białych, jak i mocnych rubinowo- czerwonych: Egri Olasz Rizling , Egri Leányka, Egri Muskotály, Egri Chardonnay , Egri Kékfrankos , Egri Cabernet Sauvignon, Egri Bikavér
Tutaj też działa Egerskie Towarzystwo Rycerzy Turystyki Winnej, skupiające nie tylko cki, który jest otwarty w ę 28-32 °C i zawierają wapń, magnez oraz wodorowęglan. Kąpiel w tych wodach działa leczniczo przy chorobach systemu nerwowego, niedokrwistości, chorobach reumatycznych oraz chorobach kobiecych.
Pierwsza publiczna łaźnia pochodzi z 1448 roku i nazywała się Balneum Carthusiesium, co dowodzi że zostało ono założone przez Zakon Kartuzjański. Następnym etapem w rozwoju kąpielisk publicznych była turecka okupacja. Jako że Turcy uważali mycie za obowiązek w okresie XVII w Eger powstały dwie tureckie łaźnie. Korzystały one i nadal korzystają z wody pochodzącej z termalnych źródeł tryska
